راهنمای استعلام چک برگشتی ( راهکارهای رفع سوء اثر چک برگشتی)

نحوه استعلام چک برگشتی

برای اینکه از وضعیت چک و اینکه آیا آن برگشت خورده است یا خیر مطلع شوید، نیازی به مراجعه حضوری و پیچیده نیست. امروزه با استفاده از سامانه های الکترونیکی می توانید به سرعت و به صورت رایگان اطلاعات دقیقی را به دست بیاورید. در ادامه روش های انجام این استعلام را مرور می کنیم:

• استعلام از طریق سامانه صیاد: اصلی ترین و دقیق ترین روش، مراجعه به سامانه صیاد است. شما می توانید با وارد کردن شناسه ۱۶ رقمی درج شده روی چک، از وضعیت آن (ثبت، انتقال، تضمین یا برگشتی بودن) مطلع شوید.
• استعلام پیامکی: اگر دسترسی به اینترنت ندارید، می توانید شناسه ۱۶ رقمی چک را به شماره ۴۰۴۰۷۰۱۷۰۱ پیامک کنید. (فرمت پیام باید به صورت ۱۱*شناسه ۱۶ رقمی و با اعداد انگلیسی باشد).
• استعلام وضعیت اعتباری صادرکننده: برای اطلاع از اینکه صادرکننده چک چند فقره چک برگشتی رفع سوءاثر نشده دارد، می توانید به سایت بانک مرکز (www.cbi.ir)  مراجعه کرده و شناسه استعلام را وارد کنید.
• پیگیری در سامانه های قضایی: اگر چک منجر به شکایت شده باشد، می توانید با وارد کردن شناسه قبض چک در سامانه «عدل ایران» یا «ثنا» از وضعیت پرونده و مراحل دادرسی آن مطلع شوید.

در سامانه ایران چک نیز می توانید چک بانک های مختلف را استعلام بگیرید و از وضعیت اعتباری صادرکننده آن هنگام معامله مطمئن شوید.

مراحل درخواست رفع سوءاثر چک برگشتی صیادی

درخواست رفع سوءاثر چک برگشتی یک پروسه اداری دقیق است که اگر با آگاهی و همراهی مدارک کامل پیش بروید، به سرعت نتیجه می گیرید. خوشبختانه امروزه با پیشرفت سامانه های بانکی، امکان رفع سوء اثر چک غیر حضوری نیز فراهم شده است و شما می توانید بدون مراجعه فیزیکی به شعبه، درخواست خود را ثبت کنید. با این حال، اگر قصد دارید مراحل را به صورت حضوری انجام دهید، برای اینکه در شعبه بانک دچار سردرگمی نشوید، مراحل زیر را قدم به قدم دنبال کنید:

جمع آوری مدارک لازم

قبل از هر اقدامی، باید تمام مدارک مورد نیاز را آماده کنید. داشتن این مدارک برای شروع فرایند ضروری است:

• مدارک هویتی: اصل کارت ملی و شناسنامه صادرکننده چک باید به همراه داشته باشید.
• خود چک: نسخه کاغذی چک صیادی که برگشت خورده است را باید ارائه دهید.
• مدارک مالی و تسویه: باید مدرکی دال بر تامین موجودی یا تسویه حساب داشته باشید؛ برای مثال صورت حساب بانکی که نشان می دهد حساب شما پر شده است.
• رضایت نامه محضری: اگر قرار است با رضایت گیرنده چک اقدام کنید، حتماً باید رضایت نامه رسمی و محضری ذی نفع را به همراه ببرید.

مراجعه به شعبه بانک

توجه داشته باشید که نمی توانید به هر شعبه ای مراجعه کنید؛ شما باید حتما به همان شعبه بانکی مراجعه کنید که دسته چک و حساب جاری شما در آنجا افتتاح شده و چک از آن صادر شده است.

تکمیل فرم درخواست

در شعبه، کارمند بانک یک فرم مخصوص «درخواست رفع سوءاثر» به شما می دهد. باید با دقت فرم را پر کنید. در این فرم باید اطلاعات دقیق چک (مانند شماره و تاریخ)، دلیل درخواست خود و مشخصات کامل شخصی تان را بنویسید.

پیگیری درخواست

پس از تحویل مدارک و فرم تکمیل شده، کار شما به عنوان متقاضی تمام می شود و بانک وارد فرایند بررسی می شود. ممکن است بررسی پرونده کمی زمان ببرد. پس از تایید صحت مدارک توسط بانک، سوءاثر از سابقه شما حذف شده و می توانید مجدداً از تمام خدمات بانکی و دسته چک خود استفاده کنید.

راهکارهای اصلی رفع سوءاثر

بانک مرکزی ۶ راهکار اصلی را برای خروج از لیست سیاه چک های برگشتی تعریف کرده است. شما بسته به شرایطی که دارید، می توانید یکی از روش های زیر را انتخاب کنید:

• تامین موجودی و پاس کردن چک: راحت ترین راه این است که کسری حساب خود را جبران کنید. کافیست مبلغ چک را به حساب جاری تان واریز کنید تا وقتی گیرنده چک برای گرفتن پول به بانک مراجعه کرد، چک پاس شود و بانک سوءاثر را از سابقه شما پاک کند.
• ارائه لاشه چک برگشتی: اگر برگه چک هنوز دست خودتان است، می توانید آن را به شعبه بانک بدهید. بانک پس از دریافت لاشه چک، به شما یک رسید می دهد و اقدامات لازم برای رفع سوءاثر را شروع می کند.
• ارائه رضایت نامه محضری ذی نفع: گاهی اوقات چک گم شده، دزدیده شده یا سوخته است. در این شرایط، اگر شخصی که چک به نام او صادر شده (ذی نفع) به دفترخانه اسناد رسمی برود و در آنجا کتباً اعلام کند که چک را به نفر دیگری نداده و راضی به رفع سوءاثر است، بانک این کار را انجام می دهد. (اگر گیرنده چک یک شرکت دولتی یا نهاد عمومی باشد، نامه رسمی آن ها کافی است).
• واریز مبلغ و مسدود کردن آن (تا ۲۴ ماه): اگر چک را ندارید و هم نمی توانید رضایت نامه بگیرید، یک راه حل دیگر وجود دارد. می توانید معادل مبلغ چک را به حساب خود واریز کنید و از بانک بخواهید آن پول را تا ۲۴ ماه برای پرداخت به گیرنده چک مسدود کند. در این حالت، بانک سوءاثر را رفع می کند و به گیرنده اطلاع می دهد که برای دریافت پول به بانک مراجعه کند.
• ارائه حکم قضایی: اگر دادگاه یا مراجع قانونی حکمی صادر کرده باشند که مبنی بر رفع سوءاثر است، بانک موظف است دقیقاً طبق حکم دادگاه عمل کند.
• ارائه نامه از مرجع ثبتی: طبق قانون، اگر مرجع ثبتی ذی صلاح نامه ای مبنی بر اجرای چک و لزوم رفع سوءاثر آن بدهد، بانک مکلف است این درخواست را اجرا کند.

مدت زمان رفع سوء اثر چک برگشتی و خروج از لیست سیاه بانک مرکزی

پس از اینکه درخواست خود را برای رفع سوءاثر ثبت کردید، ممکن است برایتان سوال باشد که این پروسه چقدر طول می کشد. طبق مقررات، بانک ها موظف اند که به شما صورت حسابی کامل از تعداد و مشخصات چک های برگشتی تان به همراه تاریخ برگشت آن ها ارائه دهند تا دقیقا بدانید در چه وضعیتی قرار دارید.

اگر یکی از روش های قانونی را برای رفع مشکل انجام داده اید و بانک فرایند حذف نام شما را آغاز کرده است، باید بدانید که این کار زمان بر است. به طور معمول، بانک ۷ روز کاری فرصت دارد و حداکثر تا ۱۰ روز باید مراحل اداری را به پایان برساند.

پس از گذشت این بازه زمانی، می توانید به صورت آنلاین وضعیت خود را چک کنید. اگر خوش شانس باشید و چک برگشتی از سوابق شما حذف شده باشد، یعنی همه چیز بر وفق مراد است و می توانید دوباره از خدمات بانکی استفاده کنید. اما اگر پس از این مدت همچنان نام شما در لیست بود، باید حضوری به شعبه بانک مراجعه کرده و پیگیری کنید.

نکته بسیار مهمی که باید به آن توجه کنید، فرصت ۱۰ روزه برای رفع سوءاثر چک برگشتی است. قانون به شما این مهلت را داده تا تا قبل از اینکه اطلاعات قطعی به بانک مرکزی ارسال شود، مشکل را حل کنید. پس سرعت در اقدام، کلید خروج سریع از لیست سیاه است.

در خصوص مدت زمان رفع سوءاثر چک برگشتی صیادی نیز همین قاعده حاکم است و سامانه صیاد نیز تابع همین زمان بندی های قانونی برای پاکسازی سوابق است.

هزینه رفع سوء اثر چک برگشتی

شاید فکر کنید تنها هزینه ای که برای رفع مشکل چک برگشتی دارید، همان مبلغ اصلی چک است، اما باید بدانید که خود فرایند اداری و بانکی آن نیز دارای کارمزدهای جداگانه ای است. بانک ها برای انجام این مراحل مبالغی را به عنوان هزینه دریافت می کنند که در ادامه جزئیات آن را می بینید:

• هزینه صدور گواهی عدم پرداخت: وقتی چک برگشت می خورد، بانک برای ثبت آن و صدور گواهی نامه عدم پرداخت، مبلغ ۱۲ هزار تومان از شما دریافت می کند.
• هزینه رفع سوءاثر: برای اینکه درخواست شما برای حذف نام از لیست سیاه ثبت و انجام شود، بانک ها در دو مرحله مجموعاً ۱۴ هزار تومان (۱۲ هزار تومان به اضافه ۲ هزار تومان) کارمزد دریافت می کنند.

در مجموع، بانک ها برای هر فقره چک برگشتی، بدون چون و چرا و فارغ از مبلغ چک، مبلغ ۲۶ هزار تومان بابت این خدمات دریافت می کنند.

شرایط جدید افتتاح حساب جاری دارای چک برگشتی

در گذشته، داشتن حتی یک مورد چک برگشتی یا بدهی غیرجاری، به منزله مسدود شدن تمام راه ها برای افتتاح حساب جاری بود و بانک ها به چنین افرادی اجازه باز کردن حساب نمی دادند. اما با اصلاحیه ای که شورای پول و اعتبار تصویب کرد، رویکرد بانک ها تغییر کرد و این ممنوعیت کامل برداشته شد.

طبق این قوانین جدید، اگرچه شما به دلیل سوابق چک برگشتی یا بدهی های غیرجاری هنوز واجد شرایط دریافت دسته چک نیستید، اما دیگر ممنوع المعامله نیستید. اشخاص حقیقی و حقوقی می توانند نسبت به افتتاح حساب جاری اقدام کنند، با این شرط مهم که این حساب بدون دسته چک خواهد بود.

شاید برایتان سوال باشد که داشتن حساب جاری بدون دسته چک چه فایده ای دارد؟ این حساب به شما اجازه می دهد که هویت بانکی خود را داشته باشید و از خدمات پایه بانکی بهره مند شوید، هرچند که برای دریافت دسته چک همچنان باید رفع سوءاثر کنید و شرایط مربوطه را رعایت نمایید.

شرایط دریافت دسته چک جدید بدون نیاز به رفع سو اثر

گاهی اوقات پیش می آید که افراد، به ویژه صاحبان بنگاه های اقتصادی و واحدهای تولیدی، به دلایلی که خارج از اراده و کنترل آن هاست (مثل مشکلات بازار یا شرایط خاص اقتصادی) دچار چک برگشتی می شوند و فرصت یا امکان رفع سوءاثر ندارند. قانون برای حمایت از این قشر و جلوگیری از تعطیلی کسب وکارها، راهکاری را در نظر گرفته است. طبق این راهکار، صدور دسته چک جدید برای این افراد با ۴ شرط اساسی امکان پذیر است:

• ارائه اظهارنامه مالیاتی: فرد متقاضی باید اظهارنامه مالیاتی خود را که به طور رسمی نزد مرجع مالیاتی ثبت شده است، ارائه دهد.
• ارائه لیست بیمه: باید لیست واریز حق بیمه کارکنان، که در سازمان تأمین اجتماعی ثبت شده است، به بانک تحویل داده شود.
• تسهیل تداوم فعالیت: صدور دسته چک جدید باید به گونه ای باشد که به ادامه فعالیت واحد اقتصادی کمک کرده و از تعطیلی آن جلوگیری کند.
• حفظ اشتغال: در نهایت، باید ثابت شود که صدور دسته چک موجب حفظ اشتغال شده و از تعدیل نیروی انسانی شاغل در آن واحد اقتصادی پیشگیری می کند.